Sharm El Sheikh'te Dalış ve Şnorkel: Ras Mohammed ve Tiran Adası

Aşağıda detayları bulabilirsiniz:

Sharm El Sheikh ve Kızıldeniz'in Biyolojik Çeşitliliği

Mısır'ın Sina Yarımadası'nın güney ucunda yer alan Sharm El Sheikh, sadece karasal coğrafyasıyla değil, asıl su altı dünyasının inanılmaz biyolojik çeşitliliğiyle öne çıkar. Kızıldeniz, kapalı bir deniz olmasının getirdiği yüksek tuzluluk oranı ve yıl boyu yüksek seyreden su sıcaklığı sayesinde, mercan resiflerinin gelişimi için yeryüzündeki en elverişli ortamlardan birini sunar. Bu özgün koşullar, binlerce yıldır dış denizlerden izole bir şekilde evrimleşmiş binlerce deniz canlısına ev sahipliği yapar. Sharm El Sheikh kıyıları boyunca uzanan resif sistemleri, hem sığ sularda güneş ışığından en üst düzeyde faydalanan sert mercanların oluşturduğu devasa duvarları hem de derinlere inildikçe akıntılarla beslenen yumuşak mercanların rengarenk formasyonlarını barındırır.

Dalış ve şnorkel aktiviteleri, bu bölgede sıradan bir su sporu olmanın ötesinde, tam bir su altı safarisine dönüşür. Kızıldeniz'in bu bölümünde görünürlük oranları sıklıkla 30-40 metreleri bulur, bu da su altı fotoğrafçıları ve doğa gözlemcileri için bulunmaz bir avantajdır. Suyun berraklığı, güneş ışınlarının derinlere kadar ulaşmasına izin vererek alglerin fotosentez yapmasını kolaylaştırır, böylece resif ekosisteminin temeli olan besin zinciri güçlü kalır. Sharm El Sheikh'in en ünlü dalış bölgeleri olan Ras Mohammed Milli Parkı ve Tiran Boğazı resifleri, bu ekosistemin zirvesini temsil eder. Bölgedeki resiflerin çoğu, tektonik hareketler sonucu binlerce yıl önce oluşmuş fay hatları üzerinde yükselen kireçtaşı yapılarıdır. Bu yapılar zamanla poliplerin kolonileşmesiyle bugün gördüğümüz karmaşık ve canlı mimariye dönüşmüştür.

Bölgedeki su altı akıntıları, dalış planlamasında en önemli faktörlerden biridir. Tiran Boğazı ve Ras Mohammed'in burun kısmı, derin denizden gelen güçlü ve besin açısından zengin akıntıların yüzeye çıktığı noktalardır. Bu akıntılar 'upwelling' olarak bilinir ve derinlerden taşıdıkları plankton ve diğer mikroorganizmalarla tüm besin zincirini besler. Bu durum, sadece mercanların hızlı büyümesini sağlamakla kalmaz, aynı zamanda büyük pelajik balıkların (açık deniz balıkları) ve köpekbalıklarının da bu bölgelere akın etmesine neden olur. Dolayısıyla, Sharm El Sheikh'teki akıntı dalışları, adrenalin seviyesi yüksek ve biyolojik gözlem açısından çok zengin tecrübeler sunar.

Ras Mohammed Milli Parkı: Ekosistem ve Su Altı Topoğrafyası

1983 yılında kurulan Ras Mohammed Milli Parkı, Mısır'ın ilk ve en önemli deniz koruma alanıdır. Sina Yarımadası'nın en güney ucunda, Süveyş Körfezi ile Akabe Körfezi'nin birbirine karıştığı ve Kızıldeniz'e döküldüğü tam bu kesişim noktasında yer alır. İki farklı su kütlesinin yarattığı hidrodinamik kuvvetler, burada son derece dinamik bir ekosistem yaratmıştır. Parkın kara bölümünde mangrov ormanları, tuz gölleri ve göçmen kuşların dinlenme alanları bulunurken, su altı bölümü etkileyici saygın dalış noktalarına ev sahipliği yapar.

Parkın en bilinen ve tüm dünyada etkileyici bir üne sahip olan dalış noktası hiç şüphesiz Shark Reef ve Yolanda Reef'in oluşturduğu ikili sistemdir. Bu bölge, 800 metrelik devasa bir uçurumun kenarında yer alan iki ikiz zirveden oluşur. Dalgıçlar genellikle dalışlarına Shark Reef'ten başlar, burada güçlü akıntılarla birlikte sürüklenerek yüzlerce baraküda (Sphyraena barracuda), devasa jackfish (Caranx ignobilis) ve yarasa balıklarından oluşan dev sürülere tanıklık ederler. Duvar boyunca aşağı doğru inildikçe, gorgon mercanları (deniz yelpazeleri) ve kara mercan ağaçları (Antipathes) akıntıya karşı salınır. Daha sonra dalış rotası Yolanda Reef'e doğru yönelir. Bu resif, adını 1980 yılında batan Kıbrıs bandıralı Yolanda adlı kargo gemisinden alır. Geminin kargosu olan seramik küvetler, klozetler ve borular resif boyunca dağılmış haldedir ve geçen yıllar içinde mercanlar ve süngerler tarafından kaplanarak yapay bir resife dönüşmüştür. Burada dev mürenleri, mavi noktalı vatozları ve taş balıklarını gözlemlemek oldukça sıradandır.

Ras Mohammed'in bir diğer popüler noktası olan Jackfish Alley, adından da anlaşılacağı gibi, kıyı şeridi ile resif duvarı arasında kalan ve gümüşi trevally sürülerinin sıklıkla devriye gezdiği kumlu bir vadidir. Bu bölge, özellikle sabahın erken saatlerinde güneşin resif aralarından süzülen ışık huzmeleriyle su altı fotoğrafçıları için dramatik kompozisyonlar yaratır. Vadi boyunca yer alan küçük mağaralar ve tüneller, dalgıçlara güvenli bir şekilde keşif yapma imkanı tanır. Bu oyuklarda genellikle cam balıkları, büyük orfozlar ve temizlikçi karidesler bulunur. Jackfish Alley'in derinlikleri 15 ile 25 metre arasında değiştiği için, orta seviye dalgıçlar için oldukça uygundur ve genellikle hafif bir akıntıyla zahmetsizce süzülerek geçilir.

Ras Ghozlani ise Ras Mohammed'in girişinde yer alan ve nispeten daha sakin sulara sahip olan muazzam bir duvar dalışıdır. Buradaki mercan formasyonları olağanüstü sağlıklıdır ve renkli acropora mercanları, beyin mercanları ve yumuşak mercanların binbir tonu duvarı kaplar. Akıntının diğer bölgelere kıyasla daha zayıf olması, burayı makro fotoğrafçılık için ideal kılar. Nudibranch'lar (deniz tavşanları), denizatları, küçük pipefish (deniz iğnesi) ve çeşitli anemon balıkları Ras Ghozlani'nin sığlıklarında kolayca bulunabilir.

Tiran Boğazı ve Tiran Adası Resifleri

Akabe Körfezi'nin Kızıldeniz'e açıldığı dar boğaz olan Tiran Boğazı, doğuda Suudi Arabistan, batıda ise Sina Yarımadası arasında yer alır. Bu dar geçit, suların hızlanmasına ve körfeze giren çıkan akıntıların güçlenmesine sebep olur. Boğazın ortasında, deniz tabanından yükselen dört büyük resif sistemi bulunur: Jackson, Woodhouse, Thomas ve Gordon. Bu resifler, 19. yüzyılda bu suların haritasını çıkaran İngiliz denizcilerin isimlerini taşımaktadır. Her biri kendi etkileyici karakteristiğine ve zorluk derecesine sahip olan bu resifler, ileri seviye dalgıçlar için Kızıldeniz'in en heyecan verici maceralarını sunar.

Jackson Reef, Tiran sisteminin en kuzeyinde yer alan ve en çok ziyaret edilen resifidir. Resifin kuzey ucunda, 1981 yılında batan Lara gemisinin enkazı su yüzeyinin üzerinde görülebilir. Jackson Reef'in en çarpıcı özelliği, dışa bakan duvarlarının kırmızı anemonlar, devasa gorgonlar ve rengarenk yumuşak mercanlarla kaplı olmasıdır. Yaz aylarında, özellikle Temmuz ve Ekim arasında, resifin kuzey açığındaki mavi sularda çekiçbaşlı köpekbalığı (Sphyrna lewini) sürülerinin görüldüğü bilinmektedir. Dalgıçlar, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte akıntıya karşı derin sularda askıda kalarak bu etkileyici canlıların geçişini izlemek için dalış yaparlar. İç kısma, yani güney yönüne bakan bölümü ise daha korunaktır ve binlerce anthias balığı, melek balıkları ve kelebek balıklarına ev sahipliği yapan olağanüstü bir mercan bahçesidir.

Woodhouse Reef, Jackson ve Thomas resifleri arasında uzanan ince ve uzun bir yapıya sahiptir. Boğazın dar olması nedeniyle akıntılar burada son derece güçlü olabilir ve bu nedenle Woodhouse her zaman bir akıntı dalışı (drift dive) olarak gerçekleştirilir. Dalgıçlar tekneden atladıktan sonra akıntının onları sürüklemesine izin verirler. Resifin doğu duvarı boyunca ilerlerken, 30 metre civarında pelajik balıklar, dev orfozlar ve hatta bazen leopar köpekbalıkları gözlemlenebilir. Woodhouse'un en ilginç bölümlerinden biri, ortalarına doğru yer alan "Canyon" olarak bilinen yarıktır, ancak burası derinliği ve güçlü aşağı çekici akıntıları nedeniyle sadece son derece tecrübeli ve özel eğitimli teknik dalgıçlar için uygundur.

Thomas Reef, Tiran sisteminin en küçük ama şüphesiz en dramatik ve saygı duyulan resifidir. Resif düzlüğü sadece birkaç yüz metre uzunluğundadır ancak etrafını saran duvarlar uçurum şeklinde derinliklere iner. Thomas'ı asıl ünlü yapan şey, doğu duvarında yer alan ve 35 metreden başlayıp 90 metrelere kadar inen ünlü Thomas Kanyonu'dur. Birbirine paralel uzanan üç büyük kemerden oluşan bu kanyon sistemi, teknik dalış dünyasında etkileyici bir efsanedir. Kanyonun dar yapısı, tavanından sarkan siyah mercanlar ve içindeki ürkütücü sessizlik, sadece en deneyimli dalgıçların (trimix eğitimi almış) inebildiği mistik bir ortam yaratır. Kanyonun dışında kalan normal duvar dalışı rotasında ise dev kaplumbağalar, vatozlar ve akıntıların getirdiği besinleri filtreleyen muazzam yumuşak mercan oluşumları görülür.

Gordon Reef ise Tiran sisteminin en güneyinde bulunur ve Lovilla (ya da Loullia) adlı ticaret gemisinin paslanmış enkazının üzerinde yükseldiği resif düzlüğüyle kolayca tanınır. Gordon, diğer üç resife kıyasla daha korunaklı ve sığ alanlara sahip olduğu için, daha rahat bir dalış imkanı sunar. Güneyinde uzanan geniş kumlu plato, 10-20 metre derinliklerde olup, sayısız metalik görünümlü triggerfish, kumlu zeminde yatan timsah balıkları ve büyük müren balıkları ile doludur. Ayrıca bu plato bölgesinde sık sık köpekbalığı temizleme istasyonlarına rastlanır; burada resif köpekbalıkları yüzeye yakın bir şekilde asılı kalarak küçük temizlikçi balıkların üzerlerindeki parazitleri yemesini beklerler.

Şnorkel Tutkunları İçin Yüzeyden Keşfedilebilecek Güzellikler

Sharm El Sheikh'in en büyük avantajlarından biri, su altı zenginliklerini görmek için ağır tüpler, regülatörler ve derin dalış sertifikalarına her zaman ihtiyaç duymamanızdır. Kıyı şeridi boyunca uzanan "fringing reef" yani saçaklı resif yapısı, mercanların sahilden sadece birkaç metre ötede, neredeyse suyun yüzeyinden başlaması anlamına gelir. Bu etkileyici coğrafi özellik, bölgeyi etkileyici iyi şnorkel destinasyonlarından biri haline getirir. Sadece basit bir maske, şnorkel ve bir çift palet ile, profesyonel dalgıçların metrelerce derinde gördüğü birçok canlıyı yüzeyden izlemek mümkündür.

Özellikle Naama Bay ve Sharks Bay bölgelerindeki korunaklı koylar, şnorkelle yüzmeye yeni başlayanlar için sakin sular ve güvenli alanlar sunar. Ancak şnorkel deneyimini en üst seviyeye taşımak isteyenler için Ras Mohammed Milli Parkı'ndaki Marsa Bareika ve Yolanda koyları tartışmasız en iyi noktalardır. Marsa Bareika, korunaklı koy yapısıyla rüzgar ve dalgalardan uzak, etkileyici devasa bir akvaryum gibi berrak ve sakindir. Yüzeyden aşağıya bakıldığında, devasa beyin mercanları, dallanmış acropora resifleri ve aralarında dolaşan yüzlerce renkli balık net bir şekilde görülür. Kırmızı ve altın rengi anthias balıkları, palyaço balıkları (Amphiprion bicinctus) ve papağan balıkları (Scaridae) yüzeyin sadece bir veya iki metre altında sürekli hareket halindedir.

Tiran Adası çevresindeki bazı sığ resif düzlükleri de tekne turları ile ulaşılan mükemmel şnorkel alanlarıdır. Gordon Reef'in güneyindeki korunaklı bölgeler, dalgaların kırıldığı yerlerin hemen arkasında sakin havuzlar oluşturur. Bu noktalarda su o kadar sığdır ki, bazen mercanların üstünden geçerken son derece dikkatli olmak ve onlara dokunmamak gerekir. Şnorkel yaparken su yüzeyinde süzülen dev deniz kaplumbağalarını (Chelonia mydas ve Eretmochelys imbricata) beslenirken veya nefes almak için yüzeye çıktıklarında yanınızda görmek Sharm El Sheikh'te yaşanabilecek en sıradan ama etkileyici anlardan biridir. Ayrıca yaz aylarında plankton yoğunluğunun artmasıyla birlikte, tamamen zararsız ve etkileyici büyük balığı olan balina köpekbalıklarının (Rhincodon typus) körfezde yüzeyden süzülerek geçerken şnorkelciler tarafından gözlemlendiği bilinmektedir.

Profesyonel Dalış Eğitimleri ve Sertifikasyon Süreçleri

Sharm El Sheikh, sadece tecrübeli dalgıçların gelip dalış yaptığı bir yer değil, aynı zamanda bu spora ilk adımı atmak veya mevcut seviyesini ilerletmek isteyenler için dev bir okul niteliğindedir. Şehirde PADI, SSI, CMAS, ve TDI gibi uluslararası geçerliliğe sahip dalış organizasyonlarına bağlı yüzlerce yüksek standartlı dalış merkezi bulunur. Yılın 365 günü dalışa uygun hava koşulları, otellerin havuzlarında veya sığ koylarda yapılan güvenli kapalı su eğitimlerinin ardından, hemen birkaç metre ilerideki zengin resiflerde açık su dalışlarına geçilebilmesini sağlar.

Open Water Diver (Açık Su Dalgıcı) kursu genellikle 3 ila 4 gün sürer ve teorik eğitim, havuz/sığ su becerileri ve okyanusta gerçekleştirilen 4 adet açık su dalışını kapsar. Eğitmenler eşliğinde maske tahliyesi, regülatör bulma, yüzerlik kontrolü gibi temel hayatta kalma ve dalış becerileri öğretilir. Advanced Open Water (İleri Seviye) kursları ise dalgıçlara derin dalış (30 metreye kadar), navigasyon, gece dalışı, batık dalışı veya akıntı dalışı gibi özel becerileri kazandırır. Tiran Boğazı ve Ras Mohammed'in birçok noktası güçlü akıntılara sahip olduğundan, burada Drift Dive (Akıntı Dalışı) uzmanlığı almak oldukça popülerdir.

Ayrıca Sharm El Sheikh, kapalı devre dalış sistemleri (Rebreather) ve Trimix (oksijen, helyum, nitrojen karışımı) gibi teknik dalış eğitimleri açısından da dünyanın sayılı merkezlerindendir. Dahab'daki Blue Hole'un yakınlığı ve Thomas Kanyonu gibi etkileyici derin dalış noktaları, teknik dalgıçların limitlerini zorlamak ve derinlik sarhoşluğu (azot narkozu) etkilerini azaltarak 40 metrenin çok daha aşağılarına güvenli bir şekilde inmek için eğitim aldıkları bir üs işlevi görür.

Sürdürülebilir Dalış ve Resif Koruma Çalışmaları

Sharm El Sheikh'in doğal güzellikleri ve dalış turizmi potansiyeli, aynı zamanda bu hassas ekosistem üzerinde büyük bir baskı yaratmaktadır. Her yıl yüz binlerce dalgıç ve turistin resifleri ziyaret etmesi, mercanların fiziksel zarar görmesi, deniz kirliliği ve çıpa atılması gibi tehditleri beraberinde getirir. Ancak Mısır hükümeti ve yerel sivil toplum kuruluşları (özellikle HEPCA - Hurghada Environmental Protection and Conservation Association), Kızıldeniz'in korunması için çok sıkı ve etkili önlemler almıştır.

Ras Mohammed Milli Parkı sınırları içinde uygulanan kurallar son derece katıdır. Park içine giriş yapan teknelerin sayısı günlük olarak sınırlandırılır ve belirli rotalar dışına çıkılmasına izin verilmez. Resiflerin üzerine tekne çıpası atılması kesinlikle yasaklanmış olup, tüm dalış noktalarına kalıcı ve çevre dostu şamandıra sistemleri (mooring lines) yerleştirilmiştir. Tekneler sadece bu tonozlara bağlanabilir. Ayrıca, dalgıçların ve şnorkelcilerin mercanlara dokunması, kumlu zeminleri paletleriyle karıştırması, deniz canlılarını beslemesi veya denizden ölü bile olsa deniz kabuğu, mercan parçası çıkarması yasalarla yasaklanmış olup ağır para cezalarına tabidir.

HEPCA gibi kurumlar ayrıca periyodik resif temizliği kampanyaları düzenler ve dalgıçları su altı temizlik dalışlarına teşvik eder. Plastik atıkların deniz kaplumbağaları ve yunuslar gibi canlılar üzerindeki yıkıcı etkilerini azaltmak için Sharm El Sheikh'teki birçok otel ve dalış merkezinde tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımı yasaklanmıştır. Ayrıca "Project AWARE" gibi uluslararası inisiyatiflerin desteğiyle, köpekbalığı ve vatoz popülasyonlarının korunması, iklim değişikliğinin mercan beyazlaması (coral bleaching) üzerindeki etkilerinin izlenmesi ve hasar görmüş resiflerin restorasyonu gibi bilimsel projeler de bölgede aktif olarak sürdürülmektedir.

Kızıldeniz'de Gözlemlenebilen Endemik ve Göçmen Deniz Canlıları

Kızıldeniz, coğrafi yalıtılmışlığı nedeniyle dünya üzerindeki hiçbir denizde bulunmayan çok sayıda endemik türe (sadece o bölgeye özgü) ev sahipliği yapar. Kızıldeniz'deki balık türlerinin yaklaşık %20'si endemiktir. Sharm El Sheikh'in dalış noktaları, mikro boyutlardaki canlılardan okyanusların devlerine kadar uzanan çok geniş bir yelpazeyi gözlemleme fırsatı sunar. Resiflerin sığ kısımları, güneş ışığının vurduğu ve renk cümbüşünün en yoğun yaşandığı yerlerdir. Buralarda papağan balıkları mercanları kemirirken çıkardıkları seslerle dalgıçlara eşlik eder, melek balıkları zarifçe süzülür, aslan balıkları ise zehirli ama bir o kadar da etkileyici dikenleriyle kayalıkların gölgesinde avlarını bekler.

Daha derin sulara inildikçe ekosistemin yapısı değişir. Akıntıların getirdiği besinlerin yoğunlaştığı bölgelerde baraküda sürüleri, devasa boyutlara ulaşabilen Napolyon balıkları (Cheilinus undulatus) ve açık denizin asil avcıları köpekbalıkları sahneye çıkar. Özellikle Ras Mohammed ve Tiran Boğazı çevresinde çeşitli pelajik türlerin geçiş yolları bulunur.