Buhara

Buhara, Orta Asya’nın en eski ve en iyi korunmuş İslam şehirlerinden biridir. Yaklaşık iki bin beş yüz yıllık geçmişi boyunca ticaret, din ve ilim merkezi olarak öne çıkmış; medreseleri, camileri ve çarşılarıyla İslam dünyasında ayrıcalıklı bir yere sahip olmuştur. Tarihî merkezi bugün de yürüyerek gezilebilecek ölçektedir. Sokaklar arasında dolaşırken kubbeler, minareler ve çay evlerinden oluşan canlı bir doku hissedilir. Şehir UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alır.

Poi Kalyan ve Ark Kalesi

Buhara’nın simgesi, Poi Kalyan Meydanı’nda yükselen Kalyan Minaresi’dir. Tuğla örgü süslemeleriyle dikkat çeken bu yapı, yüzyıllardır şehrin siluetine hâkimdir. Rivayete göre Cengiz Han bile yapının heybeti karşısında minareyi yıkmaktan vazgeçmiştir. Minarenin yanında Kalyan Camii ve karşısında Mir-i Arap Medresesi yer alır; Mir-i Arap bugün de dinî eğitim kurumu olarak kullanılan bir yapıdır.

Şehrin eski yönetim merkezi olan Ark Kalesi, Buhara hükümdarlarının yüzyıllarca oturduğu surlarla çevrili bir yerleşimdir. İçindeki müzeler, kale ve hanedan tarihini anlatır. Yakınlarda İsmail Samani Türbesi, 10. yüzyıldan kalma, tuğlanın dokuma gibi işlendiği zarif bir yapıdır. Bu mimari Orta Asya’da sonraki dönemlere esin kaynağı olmuştur.

Ark’ın karşısındaki Bolo Hauz Camii, ince ahşap sütunlarının havuza yansımasıyla bilinir. Şehrin güneyinde ise Çaşma Eyyub adlı küçük türbe bulunur; ismi, rivayete göre Eyyub Peygamber’in burada su fışkırttığı inanışından gelir. Böyle küçük duraklar, ana anıtların arasında şehrin yerel anlatılarını da tanıtır. Buhara’nın eski hamamları, kervansaray kalıntıları ve mahalle mescitleri de yürüyüş rotasına eklenerek şehrin gündelik dokusu görülebilir.

Lyabi Hauz ve Ticaret Kubbeleri

Lyabi Hauz, çevresindeki dut ağaçları, medreseleri ve çay evleriyle Buhara’nın buluşma noktasıdır. Havuzun kıyısında oturup çay içmek, yerel yaşamı izlemek için mükemmel bir fırsattır. Çevrede Nadir Divanbegi ve Kukeldaş medreseleri bulunur.

Tarihî çarşı bölümünde ise Tak adı verilen kubbeli ticaret mekânları yer alır. Bir zamanlar kuyumcuların, para değiştiricilerin ve şapkacıların çalıştığı bu kubbeler bugün el sanatlarının satıldığı atölyelere dönüşmüştür. İşlemeli ipek kumaşlar, nakışlı suzaniler, bakır işleri, halılar ve minyatürler burada bulunabilir. Satıcılarla sohbet etmek, işçiliği yakından görmek ve pazarlık yapmak seyahatin keyfini artırır.

Şehrin Çevresinde ve Sofrasında

Şehir merkezinin dışında Çor Minor, dört minareli özgün yapısıyla tanınan küçük bir medresedir. Buhara yakınlarındaki Bahaeddin Nakşibend Külliyesi ise Nakşibendî tarikatının kurucusu olarak anılan Bahaeddin Nakşibend’in adını taşıyan, ziyaretçilerin uğradığı önemli bir manevi merkezdir.

Buhara mutfağında pilav, samsa, şaşlık ve çorbalar öne çıkar. Çay evlerinde yeşil çay, kuru meyve ve tatlılarla verilen ikram, bölge misafirperverliğinin bir parçasıdır. Akşam yemeğini bir avlu restoranında yemek, şehrin atmosferini tamamlamanın en güzel yoludur.

Buhara’da birçok konaklama tesisi eski medrese ve avlulu evlerin yeniden değerlendirilmesiyle oluşmuştur. Böyle bir yapıda kalmak, tarihî atmosferi gün boyu yaşamanıza yardımcı olur. Küçük avlularda sabah kahvaltısı yapmak ve tarihî duvarların gölgesinde çay içmek, seyahatin akılda kalan anlarından biri olur. Akşamları ışıklandırılan anıtların çevresinde yürüyüş yapmak, gündüz kalabalığından uzak bir Buhara görmenizi sağlar. Dar sokaklarda yön duygusunu kaybetmek kolaydır, ama bu kaybolma hissi bile şehrin keyfinin bir parçasıdır; küçük avlulara, hamam kubbelerine ve gizli çay evlerine rastlamak için acele etmemek yeterlidir.

Gezi Önerileri

Buhara’yı keyifle görmek için bir buçuk ila iki gün ayırmak yeterlidir. Sabah erken ve akşamüstü saatlerde hem hava daha serin hem de ışık fotoğraf için daha uygun olur. Yaz aylarında şapka, güneş kremi ve su bulundurmak önemlidir. Taş kaplı sokaklarda yürümek için rahat ayakkabı tercih edin.

Buhara’yı Semerkant ve Hive ile birleştiren programlar için Buhara turları sayfasına, ülke hakkında genel bilgi için Özbekistan gezi rehberine göz atabilirsiniz.