Hive

Hive, Özbekistan’ın batısında, Amuderya vahasının ve Kızılkum Çölü’nün arasında yer alan Harezm bölgesinin en bilinen şehridir. Yüzyıllar boyunca Harezm hanlarının başkenti olmuş, çöl yolundaki kervanların uğrak noktası olarak anılmıştır. Şehrin kalbi, tuğla surlarla çevrili İçan Kale’dir. Bu iç şehir UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren ilk Özbek alanlarından biridir ve Orta Asya’nın en bütünlüklü korunmuş tarihî yerleşimlerinden sayılır.

İçan Kale’de Yürümek

İçan Kale’ye kapılardan girilir ve içeride arabaların yerini yaya yolları alır. Sokaklar küçük, evler ve yapılar kilden ve tuğladandır; adımlarınızı atarken turkuaz kubbeler, minareler ve avlular arasında bir ortaçağ atmosferinde dolaşırsınız. Burası yalnızca bir müze alanı değildir; hâlâ yaşayan bir mahalledir. Surların dört yönündeki kapılar, kentin eski kervan güzergâhlarını hatırlatır ve yürüyüşe doğal bir başlangıç noktası oluşturur. Evlerin kapılarında oturan sakinler, atölyelerde çalışan zanaatkârlar ve çay evlerinde sohbet eden yerel halk, kente canlı bir ruh katar.

İçan Kale’nin simgesi, Kalta Minare’dir. Turkuaz ve mavi çinilerle kaplı, kalın gövdeli bu minare yarım kalmış olmasıyla ünlüdür. Belki tamamlanmadığı için, ziyaretçilerin gözünde ayrı bir ilgi uyandırır. Yakınındaki Muhammed Emin Han Medresesi bugün bir otel ve müze alanı olarak kullanılır.

Camiler, Saraylar ve Minareler

Cuma Camii, yüzü aşkın ahşap sütunla taşınan çatısı ve loş iç mekânıyla diğer camilerden ayrılır. Sütunların birçoğu yüzyıllık ahşaptan yapılmış olup üzerlerindeki oyma işçiliği dikkatle incelenmeye değerdir. Taş Hauli Sarayı ise Harezm hanlarının yaşadığı, süslü çini cepheli ve dolambaçlı avlulardan oluşan geniş bir saray kompleksidir. Kunya Ark ise hanlığın eski yönetim merkezidir; gözetleme kulesinden İçan Kale’nin çatıları ve çevredeki çöl ufku görülebilir.

Şehrin çevresinde ikinci bir sur halkası daha vardır; İçan Kale’nin dışında kalan bu bölüme Dışan Kale denir. Yerel halk burada yaşar, günlük pazar alışverişlerini yapar. Çarşılarda satıcılarla sohbet etmek, hediyelik eşyaların hikâyesini dinlemek ve geleneksel kıyafetleri incelemek ziyareti zenginleştirir. Hive, Harezmî’nin doğum yeri olarak da anılır; bu nedenle şehir bilim tarihiyle ilgilenenler için de özel bir anlam taşır.

İslam Hoca Minaresi, şehrin en yüksek yapısıdır ve tepesinden Hive’nin kubbeleri, çöl ufku ve surlar tek karede görülür. Pehlivan Mahmut Türbesi ise yerel hikâyelerde saygın bir pehlivan ve şair olarak anılan kişinin adını taşır; şehrin en sevilen ziyaret noktalarındandır.

Harezm Sofrası ve El Sanatları

Harezm mutfağı Özbekistan’ın diğer bölgelerinden bazı farklar taşır. Dereotuyla yeşillendirilmiş şivit oşi adlı erişte yemeği, bölgenin tanınmış lezzetlerindendir. Kavun ve kuru meyveler yöreye özgü tatlar arasındadır. Çarşılarda koyun postundan yapılan geleneksel Harezm kalpakları, el dokuması halılar, ahşap oymalar ve ipek ürünleri satılır.

Hive’nin ahşap işçiliği ayrıca dikkat çeker. Kapılar, sütunlar ve kapı pervazlarındaki oymalar, şehrin dokusuna özgü bir görünüm kazandırır. Akşamüstü İçan Kale’nin tuğla duvarları gün batımında bal rengine döner; bu saatte surlar üzerinde yürümek şehri farklı bir açıdan görmenizi sağlar.

Gezi Önerileri

Hive’yi gün içinde ve akşam saatlerinde ayrı ayrı görmek, yapıların rengini ve atmosferini farklı yönleriyle keşfetmek için iyi bir yoldur. Yazın sıcaklığın yükseldiği saatlerde gezmeyi sabaha veya akşama bırakmak daha konforlu olur. İçan Kale’deki yürüyüş yolları taş ve toprak olduğundan rahat ayakkabı gerekir. Fotoğraf çekmek isteyenler için sabah ve akşam ışığı en elverişli zamandır; kapalı mekânlarda ve yerel halkın portrelerinde önce izin istemek nezaket gereğidir. En az bir gece kalmak, kalabalık gün turistlerinin ayrılmasından sonra şehri sakin hâliyle görme imkânı verir.

Hive’ye Urgenç Havalimanı üzerinden ulaşılır; Urgenç rehberimizde bölge hakkında bilgi bulabilirsiniz. Rotanın tamamı için Hive turları sayfasına ve genel anlatım için Özbekistan gezi rehberine bakabilirsiniz.