Hattuşa

Hattuşa, Anadolu'nun bilinen ilk büyük imparatorluklarından birinin, Hititlerin başkentidir. Çorum'un Boğazkale ilçesinde, yüksek bir platonun kıyısında kurulmuş bu antik kent, yaklaşık üç buçuk bin yıl önce Orta Anadolu'nun siyasi merkeziydi. Bugün surları, kapıları, tapınak temelleri ve kayalara oyulmuş kabartmalarıyla, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan açık hava müzesi gibi gezilir. Ankara'dan ya da Çorum'dan çıkıp bir günde görülebilecek, ama acele edildiğinde yarım kalacak bir yerdir.

Hattuşa'da ne görülür?

Antik kent geniş bir arazi üzerine yayılır; en iyisi bir araçla ya da yürüyüşle, kapıdan kapıya ilerleyen bir güzergâh izlemektir. Alçak kesimde Büyük Tapınak yer alır; Hitit fırtına tanrısına ve güneş tanrıçasına adandığı düşünülen bu yapının taş temelleri, depo odalarıyla birlikte hâlâ okunabilir durumdadır. Yukarıya doğru çıkıldığında kentin surları yamacı kat kat tırmanır ve üç ana kapıyla karşılaşırsınız.

• Aslanlı Kapı: Giriş kapısının iki yanında, kabaca işlenmiş ama etkileyici aslan figürleri bekler.
• Kral Kapısı: Silahlı bir savaşçı kabartması ile bilinir; yerinde duran kabartma bir kopyadır, aslı müzede korunur.
• Yer Kapı ve yeraltı tüneli: Surun altından geçen, taş örgülü uzun bir koridor; yaz sıcağında serinletici bir mola olur.
• Büyükkale: Hitit krallarının oturduğu saray alanı; tepeden çevredeki vadiyi izlemek mümkündür.
• Nişantaş: Üzerinde uzun bir yazıt bulunan kaya blok.

Yazılıkaya ve çevredeki duraklar

Antik kentten kısa bir yürüyüş ya da sürüş mesafesinde olan Yazılıkaya, Hitit dininin kayalara işlenmiş hâlidir. Doğal kaya odalarının duvarlarında, tanrıların geçit töreni gibi dizilmiş kabartmaları görülür. Boğazkale yerleşiminde küçük bir müze de vardır; tabletler, mühürler ve seramikler, kentte yaşayan insanların gündelik hayatını anlatır. Çevrede ayrıca Alacahöyük ve Şapinuva gibi Hitit dönemi merkezleri de rotaya eklenebilir; bunlar, bölgenin tek bir kentten ibaret olmadığını gösterir. Bölge turları genellikle bu duraklardan birkaçını birleştirir.

Ne zaman gidilir?

Hattuşa yüksek bir platoda olduğu için kışlar soğuk ve karlı geçer, yazlar kuru ve güneşlidir. Gezi için en rahat dönem ilkbahar sonu ile sonbahar başıdır; gün ışığı uzundur, yürüyüş için hava elverişlidir. Yazın öğle sıcağında gölgelik azdır; bu yüzden sabah erken başlamak, şapka ve bol su almak iyi olur. Kış aylarında karla örtülü kalıntılar sessiz ve fotoğraflık bir görünüm kazanır, ancak yolların durumuna bakmak gerekir.

Nasıl gidilir?

Hattuşa'ya ulaşım Çorum merkez üzerinden olur. Ankara ve İstanbul'dan Çorum'a karayolu ile ulaşılır; Çorum'dan Boğazkale yolu yaklaşık bir saatlik sürüştür. Kentin içinde toplu taşıma sınırlı olduğu için kendi aracınız ya da organize tur en pratik yöntemdir. Kalıntılar geniş bir alana yayıldığından, rehber eşliğinde dolaşmak hem zamandan kazandırır hem de kapıların ve yazıtların anlamını açar.

Kimler için uygun?

Tarih ve arkeolojiyle ilgilenenler için başlı başına bir duraktır; çocuklu aileler de rahatlıkla gezer, çünkü tüneller ve kapılar merak uyandırır. Yürüyüş mesafesi uzun olduğundan rahat ayakkabı şarttır. Bölgeyi daha kapsamlı görmek isterseniz Hattuşa turları ile rotayı rehberli yapabilir, Çorum ve çevresindeki diğer duraklarla birleştirebilirsiniz. Yakın çevrede Çorum ve Amasya sayfalarındaki rehber bilgileri de rota planlamanıza yardım eder.

Gezi için pratik öneriler

Kalıntı alanlarında zemin düzensiz olabilir, bu yüzden hafif ama sağlam bir sırt çantası taşımak yararlıdır.

Alanda gölge ve yiyecek seçeneği sınırlıdır; su ve atıştırmalık yanınızda olsun. Güneş koruyucu, şapka ve kapalı, sağlam ayakkabı gezinin vazgeçilmezidir. Yazıtları okumak için bir rehber ya da önceden okunmuş birkaç sayfa büyük fark yaratır; çünkü kalıntıların çoğu, bilgi olmadan sadece taş yığını gibi görünür. Fotoğraf için en iyi ışık sabah ve ikindi saatleridir. Kalıntılar arasında dolaşırken yürüyüş temponuzu düşük tutun ve her kapıda birkaç dakika durup çevreye bakın; Hititlerin neden bu platoyu seçtiğini ancak böyle anlarsınız. Yarım gün ayırırsanız ana kapıları görürsünüz; Yazılıkaya ve müze ile tam bir gün planlamak daha doğru olur.