İngiltere'de Ne Yenir? Pub Kültürü ve Geleneksel Lezzetler

İngiliz mutfağı için yıllarca yapılan şakalar, ülkeyi gerçekten ziyaret edenlerin tecrübesine pek uymaz. İngiltere'de ne yenir sorusunun cevabı, doğru yerleri bildiğinizde şaşırtıcı biçimde zengindir: sabah kızarmış yumurta ve sosisli kahvaltılar, öğle saatinde pub'larda dumanı tüten turtalar, ikindi vakti ince sandviçler ve sıcak çörekler, akşam ise dünyanın dört bir yanından gelen göçmen mutfaklarının sunduğu sofralar. İngiltere'de yemek yemek, bir ölçüde ülkenin tarihini yemek demektir: sömürge geçmişi baharatları, deniz ticareti balığı, çiftlik kültürü et ve süt ürünlerini sofraya taşımıştır. Bu rehberde kahvaltıdan çay saatine, pub düzeninden tatlılara kadar gezginin işine yarayacak her şeyi bir araya getirdik. Fiyatlar şehre ve mekâna göre çok değiştiği için bütçe konusunda kesin rakam vermiyor, bunun yerine karşılaştırma ve seçim ölçütleri sunuyoruz.

İngiliz kahvaltısı: full English

Bir İngiltere sabahı çoğu zaman full English adı verilen doyurucu bir tabakla başlar. Tabakta yumurta, domuz sosisi, pastırma, közlenmiş domates, mantar, fasulye ve ekmek kızartması bulunur; bölgeye göre kara pudding denen kan sosisi de eklenebilir. Domuz ürünleri yemeyenler için birçok kafe ve otel tavuk ya da hindi sosis seçenekleri sunar, ayrıca vejetaryen versiyonları da yaygındır. Kahvaltı genellikle çay ya da filtre kahveyle birlikte servis edilir. Daha hafif bir şeyler arayanlar için yulaf lapası, tost, reçelli çörek ve yoğurtlu meyve tabakları da aynı menülerde yer alır.

İskoçya'da kahvaltı sofralarında patates kekleri, haggis dilimleri ve yulaf ekmeği gibi yerel parçalar belirir. Haggis, koyun sakatatı, yulaf ve baharattan yapılan geleneksel bir yemektir ve ilk kez gelenlerin merakını çeker. Edinburg'da bu yemeği deneyecekseniz, çoğu zaman vejetaryen haggis seçeneğinin de bulunduğunu bilmeniz yeterlidir. Otellerde sabah büfesi sunulan kahvaltı, uzun bir şehir gezisine başlamadan önce enerji deposu görevi görür; öğle yemeği için acele etmeyi azaltır.

Fish and chips ve pub yemekleri

İngiltere'nin simge yemeği fish and chips, hamura bulanıp kızartılmış beyaz balık ve kalın kesilmiş patates kızartmasından oluşur. Balık olarak genellikle morina ya da mezgit tercih edilir; yanında bezelye ezmesi, tartar sosu ve sirke servis edilir. Kıyı kasabalarında taze balık kullanılması, lezzet farkını belirgin biçimde artırır. Sahil şehirlerinde bu yemeği kâğıt ambalajda sokakta yemek ayrı bir keyiftir; martılara karşı dikkatli olmanızı da hatırlatalım.

Pub'larda ise menü çok geniştir. Steak and ale pie (biralı dana turta), shepherd's pie (kıymalı patates püreli fırın yemeği), bangers and mash (sosis ve patates püresi), Cornish pasty (etli sebzeli hamur işi) ve ploughman's lunch (peynir, ekmek, turşu ve salatadan oluşan soğuk tabak) sık görülür. Bu yemekler basit ama doyurucudur. Sıcak bir pub ortamında, ahşap masalarda ve yanan şömine ateşinin yanında yenmeleri, tadı gerçekten farklı kılar. Porsiyonlar genellikle büyüktür; ana yemek sonrası tatlıya yer kalması için başlangıç tabaklarını atlamayı düşünebilirsiniz.

Pub kültürü: bardan sipariş ve sıra sistemi

İngiltere'de pub, yalnızca içki içilen bir yer değil, mahallenin salonudur. Çoğu pub'da masada garson beklemek yerine doğrudan bara gider, siparişinizi orada verir ve ödemesini yaparsınız. Yemek siparişi için masa numaranızı söylemeniz istenir; yemekler masaya getirilir. Bar kuyruğu denen düzen kâğıt üzerinde görünmeyen bir sıra sistemidir; barmen sırayı gözetir, bu yüzden el sallamak ya da parayı uzatmak nezaket dışı sayılır. Sabırla beklemek ve göz teması kurmak yeterlidir.

Gruplarla gelindiğinde round geleneği vardır: sırayla herkes masadaki herkesin içeceğini ısmarlar. Yabancı bir grubun içinde bu geleneğe katılmak istemezseniz bunu nazikçe söylemeniz yeterlidir. Barda bahşiş bırakma alışkanlığı yaygın değildir; yemek servisi yapılan masada ise hesapta servis ücreti yazılıysa ayrıca bahşiş gerekmez. Pub'lara çocuklar belirli saatlere kadar girebilir; aileler öğle yemeği için pub'ları sık tercih eder. İçki içmeyen gezginler de alkolsüz bira, meyve suları ve sıcak içeceklerle rahat edebilir.

İkindi çayı: scones, sandviç ve pasta

İngiliz çay kültürü, ülkenin en tanınan gelenekleridir. Afternoon tea adıyla bilinen ikindi çayı, ince dilimlenmiş salatalıklı sandviçler, sıcak scone çörekleri, kaymaklı krema, reçel ve minik pastalardan oluşan üç katlı bir servistir. Çay çeşitleri arasında Earl Grey, English Breakfast ve Assam sık bulunur. İngilizler çaya genellikle süt ekler; limonlu ya da sade içmek isterseniz bunu belirtin. Tarihî salonlarda ya da otel lobilerinde sunulan bu servis, özel bir an için ideal olabilir; ancak ücretli ve çoğu zaman rezervasyon gerektirir.

Güney batıda, Devon ve Cornwall bölgelerinde cream tea adıyla bilinen sade bir versiyon sunulur: sıcak çörek, yoğun kaymak ve reçel. Hangi bölgenin kaymağı ve reçeli hangi sırayla koyduğu konusunda yerliler arasında şakacı bir tartışma bile vardır. Ziyaretçi olarak sizin için doğru olan, size lezzetli gelen yöntemdir. Daha hafif bir deneyim için şehirlerdeki kafelerde bir fincan çayla küçük bir pasta veya çörek yemek de aynı sakinliği verir.

Pazar rostosu ve Yorkshire pudding

İngilizlerin hafta sonu geleneği Sunday roast, yani pazar rostosudur. Fırında pişirilmiş dana, kuzu, tavuk ya da domuz eti; kızarmış patates, havuç, lahana gibi sebzeler, bol et suyu sosu ve Yorkshire pudding adı verilen kabarmış hamur işiyle servis edilir. Pazar öğle yemeği pub'larda ve restoranlarda çok popülerdir ve genellikle önceden rezervasyon yapılması gerekir. Hafta içi pek bulunmayan bu menüye denk gelmek isterseniz, seyahat programınızı pazar gününü içerecek şekilde planlayabilirsiniz.

Vejetaryen gezginler için birçok pub, nut roast olarak bilinen ceviz bazlı alternatifler sunar. Helal beslenenler için ise büyük şehirlerde çok sayıda helal et sunan restoran ve zincir vardır; kırsalda bu seçenekler azalır, bu yüzden önceden araştırma yapmakta fayda vardır. Sofrada bol sos kullanıldığından, içerikte alkol bulunan soslar olup olmadığını sormak mümkün ve çoğu zaman da rahattır.

Göçmen mutfakları: köri, Çin, Türk ve daha fazlası

İngiltere'nin gerçek yemek sahnesi, çok kültürlü yapısından beslenir. Hint ve Pakistan kökenli köri evleri, ülkenin her şehrinde bulunur; chicken tikka masala pek çok kişi tarafından ülkenin ulusal yemeği olarak şaka yollu anılır. Londra'da Brick Lane gibi bölgeler köri geleneğiyle bilinir. Çin mahalleleri, Orta Doğu ve Türk mutfağı, Karayip ve Afrika restoranları da büyük şehirlerde yaygındır. Türk kebapçıları ve lahmacun fırınları İngiltere'de çok bilinir; evinizi özlerseniz yerel ölçekte tanıdık bir tabak bulmak zor olmaz.

Gıda pazarları da keşif için mükemmeldir. Londra'daki büyük pazar alanlarında peynir, balık, hamur işleri, sokak yemekleri ve dünya mutfaklarından örnekler tek yerde bulunur. Manchester ve diğer büyük şehirlerde de benzer gıda salonları ve pazarlar vardır. Bu mekânlarda küçük porsiyonlar denemek, bir öğünde birçok lezzet tatmanızı sağlar.

Menüyü okumak için küçük sözlük

Bölgesel özellikler: ülkeyi lokma lokma gezmek

İngiltere'nin her yöresinin kendine ait bir tabağı vardır ve bölgeyi gezerken bu yemekleri aramak, rotaya ayrı bir tat katar. Kuzeybatıdaki Lancashire'da Lancashire hotpot adlı kuzu ve patates güveci, Manchester çevresinde ise Eccles cake denen kuru üzümlü milföy hamur işi bilinir. Cumbria'da Cumberland sosisi, Derbyshire'da Bakewell tartı, Yorkshire'da elbette Yorkshire pudding ve ruam peyniri sevilir. Doğu kıyısında füme ringa balığı olan kipper, güneybatıda Cornish pasty ve yöresel elma şarabı (cider) ön plandadır. Wales sınırında peynirli kızarmış ekmek tarifi olan Welsh rarebit ve İskoçya'da cranachan adlı yulaflı, ahududulu tatlı denenmeye değerdir.

Bu yöresel lezzetleri bir kerede tatmak mümkün olmasa da rotanızdaki şehirlerde en az birini denemek iyi bir hedeftir. Yerel bir pub'da veya fırında 'bu bölgenin meşhur yemeği nedir' diye sormak, çoğu zaman en güzel tavsiyeyi getirir. İngilizler genellikle bölgelerini anlatmaktan hoşlanır ve yemek önerisi vermekten keyif alır. Eğer rehberli bir turdaysanız, rehberinizin önerdiği küçük esnaf lokantaları genellikle turistik yoğunluktan uzak ve daha uygun fiyatlıdır.

İçecekler: bira, cider, çay ve daha fazlası

İngiliz pub'larında cask ale denen, fıçıda mayalanmaya devam eden ve kısmen ılık servis edilen geleneksel biralar yer alır. Türk damak tadına yabancı gelebilir; tadım için küçük bir bardak istemek mümkündür. Lager tipi soğuk biralar, elma şarabı, zencefilli bira ve ginli kokteyller de menülerde bulunur. Alkol almayanlar için squash denen konsantre meyve şurupları, limonata ve alkolsüz bira çeşitleri yaygındır. İngiltere'de alkol satışı yaş sınırına tabidir ve genç görünenlerden kimlik istenmesi olağandır; pasaport fotokopisi yanınızda olsun.

Kahve kültürü de büyük şehirlerde güçlüdür. Bağımsız kahve dükkânları ve zincirler, flat white ve cappuccino gibi seçenekler sunar. Çay ise her yerde, her saatte ve her bütçede bulunur; ofis arası molalarında bile çay hazırlığı sosyal bir törendir. Su konusunda restoranlarda musluk suyu genellikle ücretsiz olarak istenebilir ve güvenle içilir.

Tatlılar ve atıştırmalıklar

İngiliz tatlıları, soğuk iklimin ruhunu taşır: sıcak, yoğun ve tatlı. Sticky toffee pudding, hurmalı ve karamel soslu bir kek olup vanilyalı dondurmayla servis edilir. Apple crumble, elma ve kırıntılı hamur kombinasyonunu sıcak krema ya da muhallebiyle sunar. Trifle ise kat kat kek, jöle, meyve ve krema içeren şölen tatlısıdır; Eton mess ise çilek, krema ve beze karışımıdır ve yaz aylarında tercih edilir.

Atıştırmalık olarak çikolata çeşitleri, bisküviler ve çay yanında yenen kekler bakkallarda ve marketlerde bulunur. Market zincirlerinin hazır sandviç ve yemek bölümleri, bütçeye duyarlı gezginler için hızlı öğle yemeği çözümüdür. Bu ürünler günlük taze olarak yenmeli ve etiketlerdeki son kullanma tarihi kontrol edilmelidir. Mevsiminde yenen çilek, ahududu ve elma gibi meyveler de pazarlarda ve çiftlik satış noktalarında dikkat çeker.

Restoranda dikkat edilecekler ve bütçe ipuçları

İngiltere'de restoranlarda garson genellikle siz istemeden hesabı getirmez; hesabı istemeniz gerekir. Hesapta servis ücreti yazılıyorsa bahşiş bırakmak zorunlu değildir; yazılı değilse küçük bir yüzde yaygın bir uygulamadır. Kredi kartı yaygındır ve temassız ödeme neredeyse her yerde kabul edilir. Bazı ucuz mekânlarda yalnızca kart kabul edildiği görülebilir. Öğle saatlerinde sabit menü ve meal deal adı verilen market paketleri, bütçeyi rahatlatır.

Lüks bir akşam yemeği yerine öğle yemeğinde aynı restoranı denemek, çoğu zaman daha uygun fiyatla aynı kaliteyi yakalamanın yoludur. Kış aylarında bazı yerlerde sıcak yemek ve içecek paketleri uygun fiyatlarla sunulur. Sevdiğiniz yemekleri bulduktan sonra aynı şehirde birden fazla gün konaklıyorsanız, farklı mutfakları deneyin; çünkü İngiltere'nin gerçek zenginliği çeşitliliğidir.

Alerji, vejetaryen ve helal beslenme

İngiltere'de restoranlar ve gıda satıcıları, belirli alerjenlerin menüde belirtilmesi konusunda yasal zorunluluklara tabidir. Bu nedenle fıstık, süt, yumurta, gluten ve balık gibi alerjenleri menüde ya da garsondan öğrenmek çoğu zaman kolaydır. Vejetaryen ve vegan seçenekler son yıllarda hızla yaygınlaşmış, bu yönde ayrı menüler sunulmaya başlanmıştır. Helal et yiyenler için büyük şehirlerde çok sayıda restoran ve market vardır; küçük kasabalarda ise dikkatli olmak gerekir. Hesap öncesinde sorunuzu açık ve kibar biçimde sormak, mutfağın size uygun çözüm bulmasını sağlar.

Şehirlere göre yemek önerileri

Oxford ve Cambridge gibi üniversite şehirlerinde tarihî pub'lar, kolej salonlarını andıran restoranlar ve öğrenci dostu kafeler bulunur. Bath'ta Sally Lunn çöreği ve çay evleri, Roma hamamları ziyaretinin ardından mola için idealdir. Edinburg'da haggis, deniz ürünleri ve İskoç viskisi kültürü öne çıkar. Londra'da dünya mutfaklarının hemen hepsini bulabilirsiniz; hangi gün hangi mutfağı seçeceğiniz sizin zevkinize kalır. Şehir şehir yemek planı yapmak isterseniz mevcut Londra gezi rehberimizde yeme-içme mahalleleri hakkında da fikir bulabilirsiniz.

Örnek bir gün: kahvaltıdan akşama yemek planı

İlk kez gelen biri için dengeli bir yemek günü şöyle olabilir. Sabah otelde ya da yerel bir kafede full English veya daha hafif bir tost ve çay tercih edilir. Öğle arasında şehrin tarihî bir pub'ında turta ya da balık yenir; bu öğün günün en doyurucusu olabilir ve fiyatı akşam yemeğine göre makul kalır. İkindi vakti bir kafede çay ve scone molası, sabah başlayan yürüyüşün yorgunluğunu alır. Akşam ise seçeceğiniz bir etnik restoranda, ister Hint ister Türk ister Çin mutfağında, farklı bir deneyim yaşayabilirsiniz. Böylece gün içinde hem İngiliz hem de çok kültürlü yemek sahnesini bir arada tatmış olursunuz.

Hafta sonları ve tatil günlerinde pub ve restoranlar daha kalabalıktır; özellikle pazar rostosu ve çay saati gibi popüler seçenekler için önceden yer ayırtmak iyi olur. Yoğun turizm bölgelerinde sezonluk menüler olabilir; mutfaklar belirli saatlerde (örneğin öğleden sonra) kapanabilir. Bu yüzden öğle yemeğini çok geç bırakmamak ve akşam yemeği için de makul bir saat seçmek gerekir. İngilizlerin akşam yemeğini genellikle erken yediğini, bazı küçük kasabalarda mutfakların erken kapandığını unutmayın.

Hızlı ve ucuz seçenekler

Bütçeyi düşünen gezginler için İngiltere'de pratik çözümler vardır. Fırınlarda satılan sosisli rulolar ve pasty'ler, market zincirlerinin hazır sandviçleri, kebap dükkânları ve fish and chips büfeleri ucuz ve doyurucudur. Üniversite şehirlerinde öğrenci kafeterya tarzı mekânlar ve gıda pazarlarındaki tezgâhlar da uygun fiyatlıdır. Parklarda piknik yapmak, özellikle yaz aylarında hem ekonomik hem de keyifli bir yöntemdir. Otel odasında su ısıtıcısı ve çay ikramı çoğu zaman bulunur, bu da kahvaltı öncesi bir fincan çay içmeyi kolaylaştırır.

Sonuç: Sofradan İngiltere'yi tanımak

İngiltere'de yemek yemek, sandığınızdan çok daha keyifli bir deneyimdir. Sabah full English, öğlen pub turtası, ikindide çay ve akşam seçtiğiniz bir mutfak; bu düzenle bir hafta kolayca geçer. Yemek planını rotanızla birlikte düşünmek isterseniz İngiltere turları sayfamızı inceleyebilir, ülkeye dair genel bilgi için İngiltere rehber sayfamıza göz atabilirsiniz. TÜRSAB belgeli ve 1996'dan beri faal Ballıca Turizm, rehberli turlarında serbest zamanlarda yemek önerileri de sunar; sorularınız için 7/24 çağrı merkezimiz yanınızda.