Valensiya Gezi Rehberi: Sanat ve Bilim Şehri ile Paella

Valensiya gezi rehberi arayan biri, çoğu zaman iki ayrı şehir bulur: Calatrava’nın beyaz yapılarıyla geleceğe bakan bir Valensiya ve dar sokaklarında orta çağı yaşatan bir Valensiya. İkisi arasında Turia Nehri’nin eski yatağında uzanan upuzun bir park, hemen yanında da Akdeniz kıyısı vardır. Yemek tarafında ise paella’nın doğduğu topraklardasınız. Barselona ve Madrid kadar kalabalık olmayan bu şehir, İspanya’yı ikinci kez görenler kadar ilk kez gelenler için de ölçülü bir tempo sunar. Aşağıda şehri sırayla ele alıyor, hangi bölümde ne kadar zaman ayırmanın mantıklı olacağını anlatıyoruz.

Valensiya gezi rehberi: şehri tanımak

Valensiya, İspanya’nın doğu kıyısında, Akdeniz’e açılan geniş bir ovanın ortasındadır. Madrid ve Barselona’dan sonra ülkenin üçüncü büyük şehri sayılır. İklimi ılıktır; kışlar hafif, yazlar sıcak ve nemlidir. Çevresindeki ovada portakal bahçeleri, pirinç tarlaları ve sebze ekili araziler yer alır; bu yüzden şehrin mutfağı da tarıma yakın doğmuştur. Tarih boyunca Romalıların, Vizigotların ve Müslümanların elinden geçmiş, 13. yüzyılda Aragon Kralı Jaume I tarafından fethedilmiştir. Bugünkü sokak düzeninin büyük kısmı bu orta çağ dönemine dayanır.

Şehir ikiye ayrılarak anlaşılabilir: tarihî merkez ve onun etrafını saran modern kentsel dokunun yeni kuşak yapıları. Tarihî merkez yürüyerek gezilecek ölçüdedir; ana noktalar birbirinden birkaç yüz metre uzaktadır. Modern bölüm ise Turia Bahçesi boyunca doğuya uzanır ve bisikletle ya da metro-tramvayla bağlanır. Plajlar da bu çizgide, merkezden birkaç duraklık mesafededir. Bu yapı sayesinde Valensiya, gezginin sabahı müzede, öğleyi pazarda, akşamı plajda geçirebileceği kadar derli toplu bir şehirdir.

İspanya’nın hangi bölgelerinin nasıl bir karakter taşıdığını görmek isterseniz İspanya gezi rehberi: bölgeler ve şehirler yazımız genel çerçeveyi sunar. Şehre özel kısa bir özet için ise Valensiya gezi rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Sanat ve Bilimler Şehri: Valensiya’nın geleceğe bakan yüzü

Valensiya’yı dünyaya tanıtan yapı kompleksi, Sanat ve Bilimler Şehri’dir. Turia yatağının doğu ucunda, 1990’lı yılların sonundan itibaren açılan bu bölge, mimar Santiago Calatrava’nın ve Félix Candela’nın tasarımlarına dayanır. Yapılar beyaz beton ve cam kullanır; havuzların üstüne yerleştirilmiş formlar, suyun içinden yansıyarak iki katına çıkıyormuş gibi görünür. Kompleksi fotoğraflamak için en iyi saatler sabah ve gün batımıdır; öğle güneşinde beton sertleşir, gölgeler kısalır.

L’Hemisfèric ve Bilim Müzesi

L’Hemisfèric, göz biçiminde tasarlanmış bir kubbedir ve içinde planetaryum, sinema ve gösteri salonları barındırır. Yanındaki Príncipe Felipe Bilim Müzesi ise ailece gezilecek, dokunarak öğrenmeye yönelik sergilerle doludur. Çocuklu gruplar burada birkaç saat geçirebilir, çünkü deneyler etkileşimlidir ve dil engeli görsel anlatımla azalır. Sergi içerikleri değişebildiğinden, güncel kapsam için tur danışmanınıza sormanızı öneririz.

Oceanogràfic ve L’Umbracle

Oceanogràfic, Avrupa’nın en büyük deniz akvaryumlarından biri olarak anılır; farklı iklim bölgelerini temsil eden bölümler, deniz canlıları ve su altı tünelleri içerir. Programa göre ziyaret yarım gün sürebilir. L’Umbracle ise kompleksin bahçeli, kemerli yürüyüş terasıdır; altındaki kemerler boyunca iki sıra palmiye ve çeşitli Akdeniz bitkisi sıralanır. Burada oturup etrafı izlemek, kalabalığın dışına çıkmak için iyi bir moladır.

Palau de les Arts ve Ágora

Reina Sofía Sanat Sarayı bir opera ve sahne sanatları merkezidir; devasa bir kask ya da deniz canlısı kabuğu andıran çatısıyla tanınır. Ágora ise etkinlikler için kullanılan kapalı bir meydan gibidir. Her iki yapı da iç mekâna girmeden dışarıdan bile etkileyicidir; gün içindeki ziyaretinizde dışarıdan fotoğraf almakla yetinirseniz bu bölümü bir saat içinde bitirebilirsiniz. İçeri girmek istiyorsanız, program ve etkinlik durumu tura göre değişir.

Turia Bahçesi: nehir yatağında yeşil bir şerit

Turia Bahçesi, Valensiya’yı diğer İspanyol şehirlerinden ayıran en özgün öğedir. Turia Nehri 1957 yılında yaşanan büyük bir selden sonra şehir merkezinin dışına yönlendirildi; kuruyan eski yatak ise otoyol yerine yeşil bir parka dönüştürüldü. Yaklaşık dokuz kilometre uzunluğundaki bu bahçe, şehrin batısından Sanat ve Bilimler Şehri’ne kadar uzanır. Boyunca yürüyüş ve bisiklet yolları, futbol sahaları, oyun alanları, çeşmeler ve mesire alanları yer alır.

Bahçenin güzelliği tek bir noktada değil, devamlılığındadır. Bir yanda eski köprülerin altından geçerken diğer yanda çocukların oynadığı kumsalımsı alanlar, Gulliver Parkı gibi büyük bir devasa heykel oyun alanı, portakal ağaçları ve ilkbaharda çiçekli ağaç kümeleri görürsünüz. Yerel halk koşuyor, bisiklete biniyor, kitap okuyor. Eğer şehirde bir gün serbest vaktiniz varsa, kiralık bisikletle bahçeden Sanat ve Bilimler Şehri’ne gitmek hem manzaralı hem de trafiksiz bir rotadır. Şehirde Valenbisi adlı bisiklet paylaşım sistemi bulunduğu için ek plan gerekmeden kısa mesafeler pedalla kapatılabilir.

Tarihî merkez: İpek Borsası, Katedral, Mercado Central

Valensiya’nın eski şehri küçük ve yürünebilirdir. Gotik, Barok ve Modernist yapılar birkaç sokak içinde aynı karede görülür. Başlangıç noktası olarak Plaza del Ayuntamiento ya da Estación del Norte ile Plaza de la Virgen arasındaki hat seçilebilir.

La Lonja de la Seda: İpek Borsası

La Lonja de la Seda, 15. yüzyılın sonlarına ait geç Gotik bir ticaret yapısıdır. İpek ticaretinin Valensiya’yı zenginleştirdiği dönemde, tüccarların sözleşme yaptığı salon olarak inşa edilmiştir. İçindeki sütunlar, kıvrımlı sarmal gövdeleriyle halat bükülmüş gibi görünür ve tavan kubbesine yükselerek ağaç dalı gibi dağılır. Yapı UNESCO Dünya Mirası listesindedir. Dışındaki kuleli ve mazgallı cephede küçük gargoyle figürleri fark edebilirsiniz. Giriş ve saat düzeni dönemden döneme değiştiğinden, ziyaret saatini programa bırakmak gerekir.

Mercado Central

İpek Borsası’nın hemen karşısında Mercado Central yer alır. Bu pazar yapısı, 20. yüzyılın başında demir, cam ve seramik kubbeleriyle inşa edilmiş Modernist bir örnektir. İçeride balık, et, peynir, kurutulmuş meyve, baharat, zeytin ve taze sebze tezgâhları sıralanır. Safran, kırmızı biber ve kurutulmuş bakla gibi paella malzemeleri burada kolay bulunur. Hediyelik ya da yolculuk için kuru yemiş almak istiyorsanız, tezgâhları dolaşıp tadına bakarak seçin. Öğleden sonra tezgâhlar boşalmaya başladığı için sabah ziyaret etmek daha iyi bir fikirdir.

Plaza de la Virgen, Katedral ve Miguelete

Plaza de la Virgen, şehrin kalbi sayılan bir meydandır; çevresinde Katedral, Basilica de la Virgen ve çeşitli kafeler bulunur. Katedral, Gotik ve Barok üsluplarının birleştiği bir yapıdır; içindeki Santo Cáliz isimli kadeh, Hristiyan geleneğinde Kutsal Kâse olarak anılır ve yöre halkı için dinî bir sembole dönüşmüştür. Katedralin çan kulesi Miguelete, dar bir spiral merdivenle çıkılan ve tepeden şehrin çatılarını gösteren bir seyir noktasıdır. Yükseklikten ya da dar merdivenden rahatsız olanlar meydanda kalmayı seçebilir.

Torres de Serranos, Torres de Quart ve Carmen

Orta çağ şehir surlarından geriye kalan iki kapı, Torres de Serranos ve Torres de Quart, Valensiya’nın giriş kapıları olarak görev yapmış taş yapılardır. Serranos kuleleri Turia’ya bakar ve üst terasından panoramik görüntü sunar. Bu iki kule arasındaki yerleşim El Carmen mahallesidir; dar sokaklar, duvar resimleri, küçük barlar ve bohem butikler barındırır. Burası gündüz yürüyüşü için de gece barları için de canlıdır. Mahallenin sokak sanatı zaman içinde değiştiğinden, sizin gördüğünüz yüzeyler farklı olabilir.

Paella’nın doğduğu yer: Valensiya’da gerçek paella nasıl yenir?

Paella, bugün dünyanın birçok yerinde farklı bir yemek gibi servis edilir, ama kökeni Valensiya çevresindeki Albufera gölü yöresine dayanır. “Paella” sözcüğü, yemeği pişiren geniş ve düz tavayı ifade eder; tavanın adı zamanla yemeğin de adı olmuştur. Geleneksel paella valenciana pirinç, tavuk, tavşan, yeşil fasulye (judía verde), geniş bakla (garrofón), domates, safran, zeytinyağı ve bazen biberiye ile hazırlanır. Odun ateşinde pişirildiğinde tavanın dibinde pirincin kızarmış tabakası, yani “socarrat” oluşur; ustalar bu tabakayı yemeğin en lezzetli bölümü sayar.

Deniz mahsullü paella (paella de marisco) kıyıda çok yaygındır ve tadı güzel olabilir, ama geleneksel Valensiya paellası denizden çok tarlaya ve ormana yakındır. Chorizo, tavukla birlikte sosis ve benzeri ilaveler yerel kurallara göre “doğru” kabul edilmez. Karışık paella (paella mixta) turistik menülerde sık görülür ve pek çok kişi tarafından beğenilir, ama özgün tadı arayanlar valenciana versiyonu denemelidir. Paella genellikle öğle yemeğidir; akşam yemeği olarak pek tercih edilmez ve en az iki kişilik porsiyon olarak sipariş edilir.

Albufera yöresinde, El Palmar köyü gibi yerlerde pirinç tarlaları ile restoranlar bir arada bulunur. Buraya gitmek bir yarım gün gezi olarak planlanabilir; göl kıyısında kayıkla gezinti, gün batımı ve ardından paella ile yoğun bir akış yakalanır. Ayrıntılar tura göre değişir, o nedenle program bilgisi için danışmanımıza sormak yerinde olur. Başka bir İspanyol şehrinin yeme-içme kültürünü karşılaştırmak isterseniz Barselona’da ne yenir? Tapas, paella ve La Boqueria yazısı iyi bir kıyas sunar.

Paella dışında ne yenir, ne içilir?

Valensiya yemek kültüründe horchata ayrı bir yer tutar. Yer fıstığı benzeri bir kök olan çufa (chufa) ile yapılan bu soğuk, sütsü içecek, şehrin yakınındaki Alboraya köyünün klasiğidir ve yanında “fartons” adı verilen uzun, tatlı hamur çubuklarıyla servis edilir. Ayrıca “agua de Valencia” adı verilen portakal suyu, cava ve alkollü içki karışımı kokteyl, şehrin tanınan bir imzasıdır. Alkol tüketmeyenler ise taze sıkılmış portakal suyu sipariş edebilir. Tatlı için “arroz con leche” ve “turrón” denebilir.

Bir diğer yerel yemek “arroz al horno”, yani fırında pirinçtir. Nohut, patates, domuz kanı ve sosisle hazırlanan bu yemek kış aylarının kalın tatlı tarafıdır. Deniz severler “arroz a banda” isimli balık suyunda pişirilmiş pirinci tercih edebilir. Tapas barlarında “esgarraet” (kavrulmuş biber ve morina salatası) ve “all i pebre” (yılan balığı güveci) gibi özgün tabaklar vardır. Domuz ürünleri çok yaygın olduğundan beslenme tercihinizi sipariş verirken garsona belirtin.

Plajlar: Malvarrosa, Las Arenas ve Patacona

Valensiya’nın artısı, büyük bir şehirde deniz sezonunu yaşayabilmesidir. Şehrin doğusunda uzanan plajlar, merkezden metro ve tramvayla yarım saat kadar sürede ulaşılır mesafededir. Ana kumsallar Malvarrosa ve Las Arenas’tır; geniş, ince kumlu ve nispeten sığ olan bu sahiller aileler için uygundur. Yan tarafındaki Patacona daha sakin ve yerel halkın tercih ettiği bir plajdır. Kıyıda yürüyüş yolu, plaj barları ve deniz ürünleri restoranları sıralanır. Buradaki restoranlar özellikle öğle paella’sı için tercih edilir.

Deniz mevsimi genellikle yaz aylarında canlıdır; haziran ve eylülde kalabalık daha dağınıktır. Akdeniz sularının sıcaklığı yaz sonuna doğru en yüksektir. Kış aylarında ise plajlar yürüyüş ve manzara için kullanılır; deniz sezonu için uygun değildir. Güneşten korunma önlemlerini unutmayın, çünkü deniz esintisi sıcaklığı hafifletir ama güneş yine de güçlüdür. Limana yakın Marina Real Juan Carlos I bölgesi ise yat limanı, kafeler ve Formula 1 pistinin eski izleriyle başka bir atmosfer sunar.

Gezi planı: kaç gün, hangi sıra?

Valensiya iki tam günde rahat görülür; üç gün ise plaj ve Albufera için geniş zaman bırakır. Tek günlük ziyaretlerde Sanat ve Bilimler Şehri ile tarihî merkez arasında seçim yapmak gerekir. İki günlük rota için sabah tarihî merkez, öğleden sonra Mercado Central ve gün batımında Turia Bahçesi akışı denenebilir. İkinci gün Sanat ve Bilimler Şehri, öğle yemeğinde paella ve akşam Malvarrosa’da yürüyüş olabilir. Aşağıdaki tablo, ana durakların süresini ve konumunu özetliyor.

Bu sıralama esnektir; yağmurlu bir gün çıkarsa müzeleri öne alıp bahçe ve plajı ertelemek mantıklıdır.

Ne zaman gidilir?

Valensiya’yı gezmek için ilkbahar ve sonbahar en rahat zamanlardır. Bahar, portakal çiçeklerinin kokusuyla ve ılık havayla dikkat çeker; sonbahar ise deniz ve hava dengesinin güzel olduğu bir dönemdir. Yaz sıcak ve nemlidir; öğle saatlerinde açık hava gezisi yorucudur. Mart ayında şehirde Las Fallas şenliği düzenlenir; dev heykellerin yakıldığı bu festival şehre yoğun bir enerji ve kalabalık getirir, tarihleri ve program detayları ise her yıl değişir. Kış sakin ve ılımandır, ama kısa süreli yağmurlar olabilir.

Pratik bilgiler ve ulaşım

İstanbul’dan Madrid’e uçuş yaklaşık 4 saat sürer; Valensiya’ya ise doğrudan ya da aktarmalı seçenekler, ya da Madrid’den hızlı trenle gelinir. Türkiye saatine göre İspanya yazın 1 saat, kışın 2 saat geridedir. Para birimi Euro’dur. Türk vatandaşları için Schengen vizesi gerekir; güncel şartlar için danışmanımıza sorun. Şehir içinde metro, tramvay ve otobüs ağı vardır; tarihî merkez ise yaya gezilir. Şehirler arası seçeneklerin tamamı için İspanya ulaşım rehberimize bakabilirsiniz.

Güvenlik açısından Valensiya sakin bir şehirdir, ama her turistik şehirde olduğu gibi kalabalık pazar, metro ve plajlarda cüzdan ve telefonu sahipsiz bırakmamak gerekir. Siesta saatlerinde küçük dükkânlar öğleden sonra bir süre kapanabilir; gezi programı yaparken bunu hesaba katın. Yemek saatleri Türkiye’ye göre geçtir; öğle yemeği genellikle öğleden sonra, akşam yemeği ise geç başlar.

İspanya’da birden fazla şehri aynı gezide görmek isteyenler için Valensiya, Barselona ile Madrid arasında doğal bir durak gibi düşünülebilir. İki büyük şehir arasında kalan tercihinizde yardımcı olması için Barselona mı Madrid mi, hangisine gidilmeli? yazısına göz atabilirsiniz. Endülüs yönünde devam etmek istiyorsanız Málaga gezi rehberi kıyı kenti seçenekleri için bir fikir verir. Madrid üzerinden ilerleyen rotalar için Madrid turları ve Barselona turları sayfalarında mevcut programlar listelenir.

Ballıca ile Valensiya’yı rotanıza katmak

Valensiya, tek başına bir hedef olabileceği gibi, İspanya turlarında bir uğrak olarak da değerlendirilebilir. Ballıca Turizm, TÜRSAB belgeli bir acente olarak İspanya rotalarını rehberli ve sıralı biçimde hazırlar; hangi programda Valensiya’nın bulunduğu, kaç gece kalınacağı ve paella öğle yemeğinin programda yer alıp almadığı tura göre değişir. Seçenekleri karşılaştırmak için İstanbul çıkışlı İspanya turları sayfasına bakabilirsiniz. Ayrıca Ballıca Turizm’in İspanya turlarını inceleyin; danışmanlarımız vize, ulaşım ve rota sorularınızı yanıtlar.